Speciaal voor Trump en andere narcisten: Misschien vind je het irritant dat mensen zoeken naar overeenstemming en gemeenschappelijk belang, toch is dit zeker voor de langere termijn zeer raadzaam. Van diplomaten kun je effectief gedrag afkijken. Bewaar de kalmte, wees instemmend en verzoenend.  Ga niet op zoek naar een schuldige, want wellicht heb je deze persoon in de toekomst nog eens nodig. Bovendien lost het aanwijzen van de schuldige het probleem niet op. Je kunt er beter boven staan, want als je betrokken bent, kun je je geduld makkelijker verliezen. Bekijk het van een afstand en beoordeel het geheel. Speel dus op de bal en niet op de man en zoek samen naar oplossingen.

Diplomaten weten wanneer ze hun mond moeten houden en zorgen ervoor dat hun iets gevraagd wordt, in plaats van zelf hulp aan te bieden. Trek alleen een standpunt in twijfel, nooit de persoon. Wees onpartijdig; sta boven de partijen, waardoor mensen je in de toekomst ook eerder in vertrouwen nemen. Wees erg voorzichtig met kwalificaties als lui, dom, waardeloos, slecht, incompetent en andere waardeoordelen. Beschuldigingen, beledigingen, vernederingen, etiketten, kritiek, vergelijkingen en beoordelingen zijn allemaal vormen van (moralistische) oordelen en leiden tot vervreemdende communicatie en dus meer afstand. Vermijd daarom ook woorden als altijd, nooit, heel vaak, jij en jullie.

Als je iets dwarszit, is er niets mis mee om je ongenoegen te uiten, maar zorg er wel voor dat je niet van elk wissewasje een thema maakt. Door de inhoud, de zaak en jezelf te relativeren help je anderen om te ontspannen. Kies zaken die voor jou erg belangrijk zijn. En als je van tevoren hebt ingeschat dat de andere partij dat punt ook erg belangrijk vindt, wees dan extra op je hoede. Houd emoties bij jezelf. Neem waar en constateer zonder oordeel. Vaak beginnen die zinnen met ‘Ik hoor/ zie dat u … zei/deed.’ Hoe feitelijker je constatering, hoe beter je opmerking ontvangen zal worden. Maak geen verwijten; vaak zijn dit namelijk slechts jouw eigen geïnterpreteerde waarnemingen of onuitgesproken wensen. Benoem je gevoelens en geef je eigen behoeften weer. Zeg bijvoorbeeld dat je je gekwetst voelt of iets onplezierig vindt, maar beschuldig niemand. De tegenpartij kan dan alleen maar bevestigend antwoorden, omdat je alles bij jezelf hebt gehouden. Pas dan kun je de ander bewegen om een verzoek van jou in te willigen. Door de open houding die je gecreëerd hebt door de eerste drie fasen van verbindend communiceren, is de kans hierop zelfs groter. Als je van beide partijen de behoeften goed in kaart hebt, kan er een win-win- of Ja, en-situatie ontstaan.

Begin geen ruzie, maar sus de gemoederen door vragen te stellen of feitelijk waar te nemen; al zijn fieten, zeker tegenwoordig, multi-interpretabel. Luister naar wat mensen nodig hebben in plaats van aan te nemen wat ze (van ons) denken. Gooi geen olie op het vuur, bevorder dat mensen zich weer richten op de inhoud. Hierdoor wordt de woede gekanaliseerd. Blijf objectief en blijf boven de partijen staan. Kies geen partij, omdat de andere partij zich dan direct of later ook tegen jou zal keren. Als je zelf betrokken bent in de ruzie, kan dit natuurlijk niet. In dat geval is het beter om te vragen: ‘Waarom voel je je zo?’, of – nog beter – anderen de kastanjes uit het vuur te laten halen.

Diplomaten zijn objectief en standvastig. Dat is geen sinecure, omdat ze voor elke positie van tevoren een uitweg moeten bedenken, zodat ze zonder (veel) gezichts- verlies van mening kunnen veranderen. Mensen houden van consistente menin- gen. Gezichtsverlies loop je makkelijk op. En je land of bedrijf waarvoor je werkt ook.