Japan heeft vele tradities en de etiquette is erg belangrijk. Respect is het toverwoord.

De Japanse cultuur is in verhouding tot die in westerse landen veel collectiever en de onzekerheidsvermijding is erg hoog op de schaal van Hofstede. Bovendien is de maatschappij veel masculiener en bepaalt de hoogste baas alles. Japanners zijn erg trouw aan hun familie, werkgever en hun zakelijke relaties. Wel duurt het winnen van vertrouwen tijd en inlevingsvermogen. Als je jezelf geïnte- resseerd opstelt in de cultuur en in de zakelijke relatie, zonder te persoonlijk te worden, zal het zeker lukken. Je kunt volgens westers gebruik een hand geven, maar Japanners stellen over het algemeen lichamelijk contact minder op prijs. Bij belangrijke bijeenkomsten begroet men elkaar dan ook met een diepe buiging. De buiging komt vanuit de taille met de armen naast het lichaam en geschiedt zonder oogcontact. Hoe groter het respect, hoe dieper de buiging. Pas op met recepties: Je ziet Japanners steeds weer achteruitdeinzen om hun persoonlijke ruimte te vergroten – ze dansen rustig de hele ruimte door.

Handgebaren

Wees extra voorzichtig met handgebaren en gezichtuitdrukkingen. Wijzen is niet gepast en ons okéteken is in Japan het teken van geld. Als een Japanner lacht, kan dat van plezier of juist uit ongemak zijn. Ook schouders ophalen of knipogen kent de Japanner niet. Een Japanner is ook een meester van de stilte om de situatie naar zijn hand te zetten. Het aanraken van personen is zelden gepast, zeker niet van de andere sekse. Kijk een zakenrelatie niet te veel rechtstreeks aan, omdat dat als een belediging zal worden opgevat. Als een Japanner ja zegt, dan bedoelt hij dat hij jou begrepen heeft. Een Japanner is zich de hele tijd aan het verontschuldigen en zoekt de fout meestal bij zichzelf.

Linkerhand

In een restaurant geef je de thee door met de linkerhand en je schenkt nooit je eigen glas in. Het drinken van sake en thee is een waar ritueel en is erg belangrijk voor de cultuur. Er wordt veelvuldig geproost met het woord kampai. Laat de Japanner voor jou bestellen en betalen. Hij zal erop staan. Ook als je Japanners uit- nodigt, zul je vasthoudend moeten zijn om te mogen betalen. Slechts zeer zelden zul je bij de Japanner thuis worden uitgenodigd en dan mag je dit beschouwen als een grote eer. Kom niet op tijd, omdat dit ongepast is. Het Japanse eten is een ware belevenis met natuurlijk de sushi, sashimi, nigiri, soepen en fried noodles. Noodles moet je naar binnen slurpen om te laten horen dat je ze lekker vindt. Verwacht na het diner een bezoek aan een karaokebar of een ‘hostessbar’. In het laatste geval blijft het vrouwelijke gezelschap overigens achter.

Schoteltje

Geld wordt nooit rechtstreeks aan een persoon overhandigd, maar op een schoteltje of in een envelop. Fooi wordt niet geaccepteerd. Als je cadeautjes meeneemt, dan is de ceremonie van het geven belangrijker dan het cadeau zelf. Meestal worden de cadeaus aan het eind van de bijeenkomst uitgewisseld. Houd rekening met de hiërarchie en overhandig het cadeau als eerste. Als je Japanners iets over- handigt, zoals een tweetalig visitekaartje of een cadeau, doe dit dan met een bui- ging en met beide handen om respect te tonen. Zorg voor een mooi ingepakt cadeau, maar voorkom wit en felgekleurd papier. In Japan klinken de getallen vier en veertien als ‘dood’. Geef daarom nooit vier of veertien bloemen. Ook oneven aantallen brengen ongeluk. Japanners houden van complimenten, maar als je het horloge van een Japanner te veel waardering geeft, zal hij zich genoodzaakt zien het jou te geven. Goede cadeaus zijn goede wijnen, cognac of andere duurdere cadeaus.

Dure pakken

Japanners dragen mooie pakken van ingetogen stof. Dress to impress is in Japan het motto. Door de hoge luchtvochtigheid kan het pak niet dun genoeg zijn. Stof- fenhuizen maken speciale ‘droge’ weefsels voor deze exclusieve markt. Casual kle- ding is nooit gepast in een zakelijke setting. Ook vrouwen dragen ingetogen man- telpakken met rok en weinig sieraden. Houd er rekening mee dat je schoenen soms uit moet doen, omdat dat in veel locaties gebruikelijk is. Westerse vrouwen kunnen beter geen hakken onder hun schoenen dragen, om de kleine Japanner zich niet kleiner te laten voelen.

Dit artikel verscheen ook eerder in het boek businessetiquette 3.0