<p class=”intro>Brazilië is net als Rusland, India en China een snelgroeiende economie. Brazilië heeft heel veel grondstoffen, zoals hout, olie, erts, suiker, koffie en rundvlees. De betalingsbalans is dan ook zeer positief. Brazilianen zijn er wel enigszins arrogant door geworden </p>, omdat toch iedereen zaken wil doen met dit land. En ze waren al een trots volk. Brazilië is een oude kolonie van Portugal en nog steeds spreekt iedereen Portugees en soms ook Engels. Het land is smeltkroes van culturen met relatief veel Portugezen, Duitsers, Japanners en Afrikanen. Er is geen officiële godsdienst, maar de rooms-katholieke kerk heeft de overhand. In het Zuiden heerst een meer Europese manier van zakendoen dan in het Noorden.

Onzekerheidsreductie

Op de schaal van Hofstede scoort Brazilië vooral hoog op onzekerheidsreductie. Het land is dan ook overgereguleerd. Risico’s worden vermeden, hoewel mensen makkelijk van baan wisselen en het ontslagrecht er harder is dan in Amerika. Mensen voelen zich niet mislukt als ze ontslagen worden. Brazilianen doen graag veel dingen tegelijkertijd, zijn flexibel of ook wel chaotisch en zijn relatief gezien op de korte termijn gericht. Het begrip deadline heeft in Brazilië meer de betekenis van richtlijn. Net als in andere Latijns-Amerikaanse landen is er sprake van een machocultuur en een relatief grote machtsafstand tussen de top van een bedrijf en de medewerkers. De baas is de baas. Maar vergeet de secretaresse niet; zij ver- schaft vaak de ingang voor het eerste en volgende contact.

Groepsgevoel

De behoefte aan een groepsgevoel is in Latijns-Amerika veel groter dan in West- Europa. Familie en vrienden zijn dan ook erg belangrijk. Mensen staan relatief dicht bij elkaar. Toch wordt veelvuldig oogcontact gemeden. Brazilianen zijn zeer expressief en raken elkaar makkelijk aan. Bij begroetingen is kussen normaal. Maar pas op met gebaren: ons oké-signaal is erg grof en seksistisch in Brazilië.

Zakendoen in Brazilië vraagt om tijd, geduld, vertrouwen en een goede relatie. Vertrek niet op goed geluk, vooraf contacten leggen of hebben in Brazilië is een absolute noodzaak. Beslissingen worden op basis van persoonlijke betrokkenheid en de gunfactor genomen, eerder dan uit het oogpunt van winstmarges. Een goede deal hangt dus meer af van de goede relatie die men met iemand heeft, en de kunst om die te onderhouden. Om die goede relatie te krijgen, is het veelal noodzakelijk voor een nieuwkomer om de diensten van een goede despachante in te huren. Een despachante is een officieel erkend beroep, dat zoveel betekent als een persoonlijke expediteur, aankoper of loper. Hij zal de contacten leggen en zorgen voor alle bureacratische rompslomp. Dat is ook nodig, want het systeem van wetgeving is nogal complex.

Lunchen

De lunch is het belangrijkste eetmoment van de dag. Je zult vrij snel worden uitge- nodigd om thuis te komen barbecueën − een nationale hobby. Weiger alleen als je echt niet anders kunt. Wacht tot je Braziliaanse zakenpartner begint met de zake- lijke bespreking. Tot die tijd kun je praten over familie, vrienden, voetbal en het strand. Vermijd Argentinië, de verschillen tussen arm en rijk, en religie. Brazilianen houden van lange conversaties, en interrupties zijn juist een teken van enthousi- asme. Als ze zelf laatdunkend doen over hun land, laat je dan niet verleiden hier- aan mee te doen. Vaak is het ook een test om te zien of ze je kunnen vertrouwen.

Doordat persoonlijk contact in Latijns-Amerika zo belangrijk is, wordt communicatie via brieven en e-mail minder op prijs gesteld dan in Nederland. Het kan dus voorkomen dat je e-mail niet of pas laat beantwoord wordt.